اسكندر بيگ تركمان
174
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
ذكر نقاشان بدايع نگار كه هنرمند روزگار بودند و در آن حين اوراق زمانه بوجود ايشان تذهيب و تزيين داشت شعر نگارنده نقاش بهزاد دست * صرير سخن را چنين نقش بست كه حضرت شاه جمجاه جنت بارگاه نقاش نادره كار و مصور نازك قلم سحرنگار بود هر چند اسم شريف آن حضرت را در تعداد هنروران روزگار درآوردن نوعى از گستاخى است اما چون صحيفه حال خير مآلش بدين نقش بدايع آراستگى داشت بذكر آن جرأت نمود . آن حضرت شاگرد استاد سلطانمحمد مصور مشهور بود طراحى و نزاكت قلم را بمرتبهء كمال رسانيده بودند در آغاز جوانى ذوق و شعف بسيار به اين كار داشتند و استادان نادره كار اين فن مثل استاد بهزاد و استاد سلطان محمد كه در اين فن شريف طاقند و در نزاكت قلم شهرهء آفاق و در كتابخانهء معموره كار ميكردند آقا ميرك نقاش اصفهانى كه از اكابر سادات آنجا بود و در اين فن منفرد انيس خاص و مونس بزم اختصاص داشت آن حضرت با اين طبقه الفت تمام داشتند هر گاه از مشاغل جهاندارى و ترددات مملكت آرائى فراغى حاصل ميشد بمشق نقاشى تربيت دماغ ميكردند در اواخر از كثرت مشاغل فرصت آن كار نمييافتند و استادان مذكور نيز صورت هستى را از رنگ آميزى حيات پرداختند آن حضرت كمتر متوجه آن كار ميشدند . اصحاب كتابخانه را بعضى كه در حيات بودند مرخص ساخته بودند كه به جهت خود كار ميكردند و در اواخر ايام حيات مولانا يوسف غلام خاصه كه خط ثلث خوب مينوشت و تربيت از آن حضرت يافته بود كتابدار كرده كتب سركار خاصه شريفه تحويل او بود و جمعى از استادان اين فن كه بعد از ارتحال شاه جنت مكان زينت افزاى صحايف زمان بودند اول نادرهء دوران و وحيد زمان مولانا مظفر على است كه بقلم موى شكاف چهره گشاى صور اهل انصاف است وى نسبت خويشى باستاد بهزاد دارد و در خدمت او كسب هنر نموده بمرتبهء كمال ترقى رسيد و جمعى از استادان نادره كار و چهره گشايان بدايع نگار او را در اين فن بيعديل مسلم ميدانستند مصور خوب و طراح بيبديل بود تصويرات دولت دولتخانهء همايون و مجلس ايوان چهل ستون طراحى مشار اليه و اكثر نگاشتهء ارقام زرين فام اوست بعد از واقعهء هايله شاه جنت مكان بر صحيفهء هستى طرح ممات انداخت . مبر زين العابدين استاد شاه جنت مكان بغايت مرد سليم النفس نيكو اخلاق بود و پاكيزه روزگار آهسته روى و حسن ادب شيوه و شعار خود گردانيده در خدمت وضيع و شريف معزز بود و نقاش خوب مجلس ساز و مصور بيقرينه پاكيزه كار چهرهپرداز بود شاگردانش كارخانه نقاشى